Türk mevzuatında özel sektördeki iş yemeği ve ağırlama (hospitality) harcamaları için tek bir sabit TL sınırı yoktur. Uluslararası kabul gören ilke, harcamanın "makul ve orantılı" (reasonable and proportionate) olmasıdır; şirketlerin bu ilkeyi kendi risk profillerine göre somut bir üst limite dönüştürmesi beklenir.
Kamu görevlileriyle ağırlamada durum farklı mı?
Evet, farklıdır. Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun hediye alma yasağı genelgesine göre, kurumla iş, hizmet veya çıkar ilişkisi içinde bulunan taraflardan alınan seyahat ve ücretsiz konaklama, değerine bakılmaksızın yasak kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle bir kamu görevlisini seyahat veya konaklama içeren bir ağırlamaya davet etmek, tutar küçük olsa dahi risklidir. Kamu görevlisi muhataplarla ilişkiler için TCK 252 rehberimize bakabilirsiniz.
Özel sektörde (B2B) ağırlama için uluslararası standart ne diyor?
OECD ve ICC'nin rüşvetle mücadele rehberliğine göre, tanıtım amaçlı ağırlama harcamaları şeffaf, orantılı, makul ve iyi niyetli olduğu sürece kabul edilebilir kabul edilir. Rehberlik, evrensel sabit bir rakam belirlemek yerine şirketlerin faaliyet gösterdiği pazara, sektöre ve ülke riskine göre kendi değer matrisini oluşturmasını önerir; kamu görevlileriyle veya devlete ait kuruluş çalışanlarıyla yapılan ağırlamalarda ön onay şartı özellikle vurgulanır.
Kurumsal uygulamada nasıl görünüyor? Gerçek bir örnek
Kurumların bu ilkeyi somut kurallara nasıl döktüğünü görmek için TSKB'nin kamuya açık Hediye ve Ağırlama Politikası öğretici bir örnektir: yıllık bir temsil harcaması bütçesi yönetim kurulunca belirlenir, unvan bazında ayrı yetki limitleri tanımlanır ve limit aşımı bir üst unvanın onayını gerektirir. Ağırlama; "iş dünyasında kabul edilebilir, makul ve mütevazı" olmalı, mümkünse şirketin bulunduğu ilde gerçekleştirilmeli ve aile üyelerini kapsamamalıdır. Her harcama belgesinin arkasına gerekçe ve muhatap adı yazılıp yetkili kişi tarafından imzalanması, harcamaların ise dönemsel olarak yönetim kuruluna raporlanması zorunludur.
Ağırlama harcamalarında dikkat edilmesi gereken 5 kırmızı bayrak
- Aktif bir ihale veya sözleşme müzakeresi sürerken verilen veya alınan ağırlama.
- Davete iş ilişkisi dışındaki aile üyelerinin dahil edilmesi.
- Meşru bir iş amacıyla belgelenmemiş seyahat veya konaklama içeren teklifler.
- Aynı tarafla kısa aralıklarla tekrarlanan, yüksek tutarlı ağırlamalar.
- Nakit, nakde kolayca çevrilebilir veya doğrudan bireysel harcama kartına yüklenen teklifler.
EthicAll'ın eşik/limit motoru ağırlama harcamalarını nasıl kontrol eder?
EthicAll'ın Hediye ve Ağırlama modülündeki eşik/limit tanımlama özelliği, ağırlama harcamaları için de tanımlanabilir; tanımlı limit aşıldığında sistem otomatik uyarı verip onay akışına yönlendirir. Kamu görevlisi muhataplar için ayrı ve daha sıkı kurallar uygulanmasını sağlayan özel kural motoru, seyahat/konaklama içeren tekliflerin otomatik olarak daha sıkı bir onay sürecine yönlendirilmesine imkân tanır. Politika çerçevenizi kurmak için Hediye ve Ağırlama Politikası Nasıl Hazırlanır? ve ISO 37001 Madde 8.7 rehberlerimize göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ağırlama harcamaları için Türkiye'de yasal bir TL sınırı var mı?
Özel sektördeki B2B ağırlama harcamaları için tek bir sabit TL sınırı yoktur. Uluslararası kabul gören ilke, harcamanın makul ve orantılı olmasıdır; şirketler bu ilkeyi kendi risk profillerine göre somut bir üst limite dönüştürmelidir.
Kamu görevlisini ağırlamak (yemek, seyahat) risksiz mi?
Hayır. Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun hediye alma yasağı genelgesine göre, iş ilişkisi içindeki taraflardan alınan seyahat ve ücretsiz konaklama değerine bakılmaksızın yasak kapsamındadır; sade bir iş yemeği farklı değerlendirilebilir ama seyahat/konaklama içeren ağırlamalarda risk yüksektir.
"Makul ve orantılı" ağırlama ne demektir?
OECD ve ICC rehberliğine göre ağırlamanın şeffaf, orantılı, makul ve iyi niyetli olması; harcamanın pazara, sektöre ve ülke riskine göre belirlenen bir üst limiti aşmaması anlamına gelir.
Ağırlama harcamalarında en sık görülen risk hangi durumda ortaya çıkar?
Aktif bir ihale veya sözleşme müzakeresi sürerken verilen veya alınan ağırlamalarda risk en yüksektir; bu dönemde ağırlamadan tamamen kaçınmak veya süreç sonuçlanana kadar ertelemek önerilir.
EthicAll ağırlama harcamalarını nasıl kontrol altına alır?
Eşik/limit tanımlama özelliğiyle tanımlı limit aşıldığında otomatik uyarı verip onay akışını başlatır; kamu görevlisi muhataplar için özel kural motoru, seyahat/konaklama içeren teklifleri daha sıkı bir onay sürecine yönlendirir.
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
