Kısa Cevap
Etik kurul, bir kurumda etik ilke ve ihlal iddialarını değerlendiren bağımsız yapıdır. Kamu sektöründe bu görevi 5176 sayılı Kanun'la kurulan on bir üyeli Kamu Görevlileri Etik Kurulu üstlenir. Özel şirketlerde ise etik kurul, yasal bir zorunluluk olmaksızın şirketin kendi iradesiyle oluşturduğu, ihlal iddialarını inceleyen ve etik politikaları belirleyen bir yönetişim organıdır.
Etik Kurul Nedir?
Etik kurul terimi, bir kurumun etik ilkelerini belirleyen, bu ilkelere aykırı davranış iddialarını inceleyen ve karar mercii işlevi gören yapıyı ifade eder. Terim Türkiye'de iki farklı bağlamda kullanılır: kamu sektöründe özel bir kanunla kurulmuş, sabit üyeli ve resmî yetkilere sahip bir kurul; özel sektörde ise şirketlerin kendi iradesiyle oluşturduğu, kompozisyonu ve yetkileri şirketten şirkete değişen bir iç yönetişim organı. Her iki kullanım da kurumsal etik ilkelerinin somut bir uygulama mekanizmasıdır, ancak hukuki dayanakları ve bağlayıcılıkları birbirinden tamamen farklıdır.
Kamu Sektöründe Etik Kurul: 5176 Sayılı Kanun
Kamu sektöründeki etik kurul, 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile kurulmuştur. Kanunun 1. maddesi, kapsamı genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeli kuruluşlar ve mahalli idarelerde çalışan personelle sınırlar; Cumhurbaşkanı, TBMM üyeleri, yargı mensupları, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ve üniversiteler kanunun kapsamı dışındadır.
Kanunun 2. maddesine göre Kurul, biri başkan olmak üzere on bir üyeden oluşur; üyeler eski bakanlar, eski belediye başkanları, yüksek yargı mensubu emeklileri, üst düzey yönetici emeklileri, üniversite öğretim üyeleri ve meslek kuruluşu temsilcileri arasından dört yıllığına seçilip atanır. Madde 3 uyarınca Kurulun temel görevleri, kamu görevlilerinin uyması gereken etik davranış ilkelerini yönetmelikle belirlemek, bu ilkelere aykırı iddiaları incelemek ve kamuda etik kültürünü yerleştirmektir.
Özel Sektörde Etik Kurul
Özel sektörde etik kurul kurmayı doğrudan emreden genel bir kanun maddesi bulunmaz; bu yapı şirketin kendi kurumsal yönetim tercihiyle oluşturulur. Halka açık şirketler için durum kısmen farklıdır: Sermaye Piyasası Kurulu'nun Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1)'nin 4.5.1 maddesi, yönetim kurulu bünyesinde bir Kurumsal Yönetim Komitesi kurulmasını zorunlu kılar; aynı tebliğin 3.5.1 maddesi ise şirket faaliyetlerinin etik kurallar çerçevesinde yürütülmesini öngörür. Bu komite isim olarak etik kurul değildir ve görevi kurumsal yönetim ilkelerine uyumu izlemekle sınırlıdır, ancak etik kuralların uygulanmasını dolaylı olarak gözetir. Halka açık şirketlerin bu alandaki SPK kurumsal yönetim yükümlülükleri ayrı bir başlıktır.
Halka açık olsun olmasın, şirketler yasal bir zorunluluk olmasa da gönüllü olarak etik kurul veya etik komite kurabilir; bu yapı genellikle insan kaynakları, hukuk, iç denetim ve üst yönetimden temsilcilerden oluşur ve nepotizm, çıkar çatışması veya hediye kabulü sınırının aşılması gibi iddiaları değerlendirir. Kurumunuzda böyle bir yapıyı sıfırdan oluşturacaksanız üyelerin belirlenmesinden karar alma usulüne kadar adımları Etik Komite Nasıl Kurulur? rehberinde bulabilirsiniz.
Etik Kurul Nasıl Çalışır? Örnek Senaryo
Orta ölçekli bir holding, insan kaynakları direktörü, hukuk müşaviri ve bağımsız bir yönetim kurulu üyesinden oluşan beş kişilik bir etik kurul oluşturur. Bir çalışan, bölüm müdürünün eşinin sahibi olduğu firmaya ihale sürecinde haksız avantaj sağlandığını bildirir. Kurul iddiayı inceler, ilgili yöneticiyi karar sürecinden men eder ve bulgularını yönetim kuruluna raporlar.
Kurumunuzda Bildirimler Etik Kurula Nasıl Ulaşır?
Etik kurulun etkili çalışabilmesi, kendisine ulaşan bildirimlerin bağımsız ve izlenebilir bir kanaldan gelmesine bağlıdır; aksi hâlde iddialar amirler arasında sözlü biçimde kaybolur. Bu ihtiyaç genellikle bağımsız bir etik ihbar hattı ile karşılanır; EthicAll gibi platformlar, çalışan bildirimlerini gizlilik içinde kurula ileten ve süreci uçtan uca izlenebilir kılan bir altyapı sunar.
Sık Sorulan Sorular
Etik kurul ile etik komite aynı şey midir?
Uygulamada genellikle eş anlamlı kullanılır; her ikisi de bir kurumda etik ilkeleri belirleyen ve ihlal iddialarını değerlendiren yapıyı ifade eder. Kamu sektöründeki resmî adı Kamu Görevlileri Etik Kurulu'dur; özel sektörde şirketler bu yapıyı etik kurul veya etik komite adıyla kendi iç düzenlemeleriyle kurar, isimlendirme şirketten şirkete değişebilir.
Özel şirketler etik kurul kurmak zorunda mı?
Hayır, genel bir kanun hükmü özel şirketleri etik kurul kurmaya zorlamaz. Halka açık şirketler için Sermaye Piyasası Kurulu'nun Kurumsal Yönetim Tebliği, ismi farklı olan bir Kurumsal Yönetim Komitesi kurulmasını zorunlu kılar ve bu komite etik kuralların uygulanmasını dolaylı olarak gözetir. Halka açık olmayan şirketlerde etik kurul kurmak tamamen gönüllü bir yönetişim tercihidir.
Kamu Görevlileri Etik Kurulu üyelerini kim seçer?
5176 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre Kurul üyeleri, eski bakanlar, eski belediye başkanları, yüksek yargı mensubu emeklileri, üst düzey bürokrat emeklileri, öğretim üyeleri ve meslek kuruluşu temsilcileri arasından dört yıllığına seçilip atanır. Üyelerden biri başkan olarak görevlendirilir.
Şirket içindeki etik kurul hangi konulara bakar?
Kurumların kendi iradesiyle oluşturduğu etik kurul genellikle nepotizm, hediye ve ağırlama sınırının aşılması, çıkar çatışması ve kaynakların kötüye kullanılması gibi etik ihlal iddialarını inceler. Kurulun yetki alanı, şirketin kendi etik politikası veya yönetmeliğiyle belirlenir; disiplin süreciyle ilişkisi de aynı belgede tanımlanmalıdır.
Etik kurul kararları bağlayıcı mıdır?
Kamu sektöründeki Etik Kurul'un kararları ilgili makamlara bildirilir ve idari süreçleri başlatır; Kurul kendisi doğrudan disiplin cezası vermez. Özel şirketlerde etik kurulun bağlayıcılığı şirketin iç yönetmeliğine göre değişir; bazı şirketlerde kurul tavsiye niteliğinde görüş bildirirken bazılarında nihai karar merciidir.
Sonuç
Etik kurul terimi Türkiye'de iki farklı hukuki gerçekliği kapsar: kamu sektöründe 5176 sayılı Kanun'la kurulmuş, sabit üyeli ve resmî yetkilere sahip bir kurul; özel sektörde ise şirketlerin kendi iradesiyle oluşturduğu, kapsamı ve bağlayıcılığı iç düzenlemelerle belirlenen bir yönetişim organı. Şirket içinde böyle bir yapı kurmayı planlıyorsanız, kurulun bağımsız ve güvenilir bildirimlere erişebilmesi başarısının ön koşuludur.
Bu İçerik Hakkında
Bu içerik Av. Şeyma İnal tarafından hazırlanmış ve 23 Ağustos 2026 tarihinde yayınlanmıştır. Kaynak olarak 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması Hakkında Kanun ile Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1) kullanılmıştır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut olaylar için bir hukuk danışmanına başvurulmalıdır.
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliği taşımaz.